Урьдчилсан мэдээ > Улирлын төлөв

Улирлын төлөв

Шинэчлэгдсэн: 2019-09-20 06:53:28

2019-2020 оны хүйтэн улирлын цаг агаарын урьдчилсан төлөв

Аравдугаар сард. X сард агаарын дундаж температур 1981-2010 оны дунджаар (ОЖД) уулархаг нутгаар -2…-100C хүйтэн, бусад нутгаар -10C хүйтнээс +40C дулаан байдаг (зураг 1). 2019 оны 10 дугаар сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар -80C хүйтнээс +40C дулаан буюу нутгийн хойд хагаст дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас 1.5-2.00C дулаан байх төлөвтэй байна.

ОЖД-р X сард нийт нутгаар 6-9мм хур тунадас ордог (зураг 2) ба энэ сард ихэнх нутгаар 3-15мм хур тунадас буюу ОЖД-аас ахиу, зөвхөн нутгийн баруун өмнө, өмнө, зүүн өмнө хэсгээр дунджийн орчим орох төлөвтэй.

Арваннэгдүгээр сард. XI сард уулархаг нутгаар -12…-200C, бусад нутгаар -8…-120C хүйтэн байдаг (зураг 3). 2019 оны 11 дүгээр сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар -4…-80C хүйтэн буюу дунджаас 1.5-2.00C дулаан байх төлөвтэй байна.

Хур тунадас XI сараас эрс багасаж нутгийн зүүн өмнөд хэсгээр 1-4мм, бусад нутгаар 4-10мм хүртэл тунадас ордог (зураг 4) бөгөөд энэ сард нутгийн баруун хэсгээр 2-10мм буюу ОЖД-аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй.

Арванхоёрдугаар сард.  XII сард хүйтэрч нутгийн баруун ба хойд хэсгээр -24…-300C, бусад нутгаар -16…-240C хүйтэн байдаг(зураг 5). 2019 оны 12 дугаар сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй.

XII сард нийт нутгаар 2-6мм цас ордог (зураг 6). 2019 оны 12 дугаар сард нийт нутгаар ОЖД-ийн орчим буюу 1-8 мм хур тунадас орох төлөвтэй.

Нэгдүгээр сард. I сард нутгийн баруун ба хойд -24…-300C, бусад нутгаар -18…-240C хүйтэн байдаг(зураг 7). 2020 оны 1 дүгээр сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар дунджийн орчим  буюу -18…-300C хүйтэн байх төлөвтэй.

I сард уулархаг нутгаар 2-4мм, бусад нутгаар 2мм хүртэл цас ордог (зураг 8) бөгөөд 2020 оны  I сард нийт нутгаар дунджийн орчим буюу 1-4мм цас орох төлөвтэй.

Хоёрдугаар сард. II сард нийт нутгаар -14…-300C хүйтэн байдаг (зураг 9) ба 2020 оны 2 дугаар сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар дунджийн орчим буюу -14…-300C хүйтэн байх төлөвтэй.

II сард уулархаг нутгаар 2-4мм, бусад нутгаар 2мм хүртэл цас ордог (зураг 10) ба 2020 оны II сард нийт нутгаар ОЖД-аас ахиу хур тунадас орох төлөвтэй.

Энэ жилийн бэлчээрийн ургац, малын тоо, бэлчээрийн талбай зэрэг мэдээлэл дээр тулгуурлан 2019-2020 оны өвөл, хаврын бэлчээрийн даацыг тодорхойлсон мэдээгээр нутгийн 60 гаруй хувьд өвөл-хаврын бэлчээрийн даац хүрэлцээтэй байх хэдий ч зарим үед ахиу цас орох, хэт хүйтрэх,  бэлчээр мөстөх нөхцөл бүрдэж болзошгүй байна. Мөн нутгийн 40 шахам хувийг хамарсан бэлчээрийн хүрэлцээ муу байгаа нутгуудад отор нүүдэл хийх, хадлан тэжээл бэлтгэх, татаж байршуулах ажлыг цас орж, цасан бүрхүүл тогтох, уул даваа хаагдах, хүйтрэхээс өмнө эртнээс зохион байгуулах шаардлагатай байна.

Монгол орны ихэнх гол мөрөнд намрын мөсний үзэгдэл X дугаар сүүлийн 10 хоногт ажиглагдаж эхлэх ба мөсний үзэгдэл дунджаар 1 сарын хугацаанд үргэлжлээд XI дүгээр сарын сүүлийн 10 хоногт гол мөрөнд битүү мөсөн бүрхүүл тогтож хадаалдаг. Энэхүү намрын мөсний үзэгдэл эхлэх болон гол хадаалах хугацаа нь  Алтай нуруунаас усжих Ховд, Буянт, Сагсай, Турган, Харбут, Чигэртэй, Булган зэрэг голуудын хувьд  бусад гол мөрнөөс 5-10 хоногийн эрт ажиглагддаг байна.

ОЖД-р Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтэйн уулархаг нутгаар XI сарын эхний арав хоногт, говийн нутгаар XI сарын cүүлчийн арав хоногт, зарим үед XII сарын эхний арав хоногт, бусад нутгаар XI сарын дунд арав хоногоос цасан бүрхүүл тогтдог. XII-I сард цасны дундаж зузаан говийн нутгаар 1-4см, баруун ба төвийн нутгийн хойд хэсгээр 10-15см, бусад нутгаар 4-9 см хүрдэг. Цас их орсон жил цасны дундаж зузаан уулархаг нутгаар 24-30см, бусад нутгаар 18-20 см-т хүрдэг бөгөөд 1987, 2001-2003, 2005, 2007, 2010 оны I сард уулархаг нутгаар 40-45см, хунгарласан газраа 60-80 см хүрч мал өвөлжилтийн байдал онцгой хүндэрч байв.

Хөвсгөл аймгийн УЦУОШТөв, Урьдчилан мэдээлэх товчоо