Урьдчилсан мэдээ > Сарын төлөв

Сарын төлөв

Шинэчлэгдсэн: 2024-05-26 01:59:03

Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн Цаг агаар, орчны тоон загварчлал судалгааны хэлтэс

2024 ОНЫ 05 ДУГААР САРЫН ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

ТАНЫ АНХААРАЛД

Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж (ОЖД) утга гэдэг нь 1991-2020 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундаж утгыг авч үздэг. Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд сарын дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны хэмжээг дөрвөн бүс нутгаар тус бүрээр урьдчилан мэдээлэх ба Төв бүсэд дараах аймгууд хамаарна: Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Орхон, Дархан-Уул.

Сар, улирлын урьдчилсан мэдээний талаар лавлах бол Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн 11-326606 утсаар холбогдох болон "Ус, цаг уур, орчны судалгаа мэдээллийн хүрээлэнгийн “Орчил урсгал, урт хугацааны прогнозын судалгааны хэлтэсээс тодруулах боломжтой.

ХАВРЫН СҮҮЛИЙН ЦОЧИР ХҮЙТРЭЛИЙН ХУГАЦАА

Хаврын тариалалт нь байгаль цаг уурын өөрчлөлтөөс ихээхэн хамааралтай. Ялангуяа хаврын сүүлийн цочир хүйтрэлийн хугацаа тариалалтад ихээхэн чухал юм. Ер нь газар тариалан эрхэлдэг хүмүүс байгаль цаг уурын өөрчлөлтэй дасан зохицож, тариалалтаа зарим жил 4 дүгээр сараас тавдугаар сарын эхээр (VI–V) эхэлж, зарим жил бүр зургаадугаар (VI) сард эхэлдэг байна. Цочир хүйтрэлийг агаарын хамгийн бага температурын утгаас температур тогтвортой дулаарсан үед өөрөөр хэлбэл 0 градусаас дээш орсон тохиолдлын хугацааг түүвэрлэн авсан. Зураг 1–д цаг уурын станцын 1981–2020 оны хаврын саруудад ажиглагдсан сүүлийн цочир хүйтрэлийн дундаж хугацааны орон зайн тархалтыг харуулав.

Тархалтын зургаас харахад Хангайн уулархаг нутагт 5-р сарын 5 ба түүнээс хожуу сүүлчийн цочир хүйтрэлт ажиглагддаг бол бусад нутгаар 5-р сарын 05-30-ны хооронд сүүлчийн цочир хүйтрэлт ажиглагддаг байна (Зурaг 1).

УУР АМЬСГАЛЫН ТОЙМ

Тавдугаар сарын агаарын температурын ОЖД нь нутгийн баруун ба хойд хэсгээр 0…8°C, бусад нутгаар 8...12°C дулаан байдаг байна (Зурaг 2). Агаарын дундаж температурын олон жилийн явцаас үзвэл 1979–1982, 2014–2016 оны хооронд дараалан ОЖД-аас хүйтэн байсан бол 1999–2002 онуудын 5-р сар дараалан ОЖД-аас дулаан байсан байна. Харин 1995 оны 5-р сард ОЖД-аас 3°С–аар хүйтэн байсан нь 1979 оноос хойш тохиолдсон хамгийн хүйтэн 5-р сар болсон бол 2017 оны 5-р сар нь ОЖД-аас 2.1°С–аар дулаан буюу түүхэн дэх хамгийн дулаан 5-р сар болж өнгөрсөн байна (Зурaг 3). 

Сарын нийлбэр хур тунадас Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар 15–30 мм, бусад нутгаар 10–15 мм ордог (Зурaг 4). Зарим жил, тухайлбал, 1979–1987, 1993–1996 онуудын 5-р саруудад дараалан ОЖД-аас бага байсан бол 1988, 2002–2003, 2010, 2014, 2023 онуудад ОЖД-аас харьцангуй ахиу хур тунадас орсон байна. 2018 оны 5-р сард нийт нутгийн дунджаар ОЖД-аас 8.5 мм-ээр бага тунадас орсон нь түүхэн дэх хамгийн бага тунадастай 5-р сар болсон бол 2003 оны 5-р сард ОЖД-аас 17.6 мм-ээр ахиу тунадас орсон нь 1979 оноос хойшхи хамгийн ахиу тунадастай 5-р сар болсон байна (Зурaг 5).

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Хөвсгөл аймгийн нутгаар. Энэ сард агаарын дундаж температур аймгийн нутгаар ОЖД–ийн орчим, (Зураг 6), хур тунадас нийт нутгаар ОЖД-аас ахиу (Зураг 7) байх төлөвтэй байна.

Агаарын температур, хур тунадасны явцыг Зураг 8-д харуулав. Сарын эхэн болон хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн сүүл үеэр агаарын температур ОЖД-аас сэрүүсэх төлөвтэй байгаа бол хоёрдугаар арав хоногийн сүүл, гуравдугаар арав хоногийн сүүлээр ОЖД-аас дулаан байх төлөвтэй байна.

Хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн сүүлчээр ихэнх нутгаар хур тунадас, нойтон цас орох төлөвтэй. Энэ үеэр салхи зарим газраар 10–12 м/с, зарим үед түр зуур 14–16 м/с хүрч ширүүсэж болзошгүй.

ЗӨВЛӨМЖ

            Сарын эхэн үе буюу нэгдүгээр арав хоногийн эхээр нийт нутгаар сэрүүсэж бороо, нойтон цас, цас орж, салхи шуургатай байна. Нэгдүгээр арав хоногийн сүүл, хоёрдугаар арав хоногийн эхээр ихэнх нутгаар температур сэрүүсэж, цасан болон шороон шуургатай байна. Аажмаар дулаарч сарын дунд үе буюу хоёрдугаар арав хоногийн дунд, сүүлч үеэр дулаарна. Хоёрдугаар арав хоногийн дунд болон сүүлч, мөн сарын сүүлчээр ихэнх нутгаар хур тунадас орох буюу уулархаг газраар нойтон цас орох төлөвтэй байна.

            Нийт нутгаар сарын турш өдөр, шөнийн болон дулаан, хүйтэн үеийн агаарын температурын зөрөө (хэлбэлзэл) ихтэй байх ба малчид, тариаланчид мал төллөх, хаврын тариалалтын үеийн нэн шаардлагатай ажлуудыг эртнээс бэлтгэж, хаваржилтыг өнтэй давах арга хэмжээ авахыг зөвлөж байна. Мөн цаг агаарын богино хугацааны 1-5 хоногийн мэдээг өдөр тутам авч, цаг агаарын аюулт болон гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэргийлэхийг нийт ард иргэдэд анхааруулж байна.